İskoç Ligi’nin Tarihi: Celtic, Rangers ve Old Firm
İskoçya, futbolun en eski ülkelerinden biri. İskoç futbol ligi 1890’da kuruldu ve dünyanın en eski liglerinden biri olarak kabul ediliyor. Bugün Scottish Premiership olarak bilinen en üst lig, 2013’te İskoç Profesyonel Futbol Ligi’nin, yani SPFL’nin kurulmasıyla bugünkü yapısına kavuştu.
İskoç futbolunun tarihi büyük ölçüde iki kulübün hikâyesi: Glasgow’un Celtic’i ve Rangers’ı. “Old Firm” olarak anılan bu iki kulüp arasındaki rekabet, dünyanın en köklü ve en ateşli derbilerinden biri. Ligin şampiyonluklarının büyük çoğunluğu bu iki kulübe ait.
Celtic, 1967’de Avrupa Kupası’nı kazanan ilk Britanya kulübü oldu. Kadrosunun neredeyse tamamı Glasgow çevresinde doğan oyunculardan oluşan bu takım, finalin oynandığı şehre atıfla “Lisbon Lions” olarak anılıyor.
Rangers da Avrupa’da büyük bir başarı yaşadı: 1972’de Kupa Galipleri Kupası’nı kazandı. Kulüp, 2012’de yaşadığı mali çöküşün ardından alt liglerden yeniden başladı ve birkaç yıl içinde yeniden en üst lige döndü. Bu süreç, İskoç futbolunun en çok konuşulan hikâyelerinden biri oldu.
Old Firm’ün dışında da başarılar var. Aberdeen, genç bir teknik direktör olan Alex Ferguson yönetiminde 1983’te Kupa Galipleri Kupası’nı kazanarak Real Madrid’i finalde yendi. Ferguson daha sonra Manchester United’da efsaneleşti. Dundee United ve Hearts da tarihlerinde önemli başarılar elde etti.
İskoç ligi, Celtic ve Rangers’ın üstünlüğü nedeniyle zaman zaman tek taraflı bulunsa da tribünlerin atmosferi her zaman ligin en büyük zenginliği oldu. Celtic Park ve Ibrox, Avrupa’nın en etkileyici stadyumları arasında gösterilir.
İskoç futbolunun bir özelliği de ligin bölünmüş formatı. Takımlar önce birbirleriyle üçer kez karşılaşıyor; normal sezonun ardından lig ikiye bölünüyor ve üst yarıdaki takımlar şampiyonluk, alt yarıdaki takımlar ise küme düşmeme mücadelesi veriyor.
Türk futbolseverler için İskoç ligi, özellikle Celtic ve Rangers’ın Avrupa kupalarındaki maçlarıyla tanıdık. İki kulüp de Türk takımlarıyla Avrupa’da karşılaştı ve bu maçlar iki ülkenin taraftarları arasında da hatırlanan geceler oldu.
İskoç futbolunda kupalar da büyük önem taşıyor. İskoçya Kupası dünyanın en eski futbol turnuvalarından biri; Lig Kupası da kulüplerin sezonda kupa kazanma şansı yakaladığı turnuvalar arasında.
Scottish Premiership’in altında Championship, League One ve League Two yer alıyor. Bu ligler de SPFL’nin çatısı altında oynanıyor.
İskoç liginde Celtic 56, Rangers 55 şampiyonluğa sahip; geri kalan 19 şampiyonluk dokuz kulüp arasında paylaşılmış durumda. Celtic ve Rangers dışından gelen son şampiyon, 1984-85 sezonunda Aberdeen oldu. Bu tablo, Old Firm’ün İskoç futbolundaki ağırlığını tek başına anlatıyor.
Ligin rekorları da bu iki kulübe ait. Celtic, 2016-17 sezonunda 106 puanla bir sezonda en çok puan toplayan takım oldu. Rangers ise 2020-21 sezonunda yalnızca 13 gol yiyerek savunma rekoru kırdı. Lig 2000-01 sezonundan bu yana 12 takımla oynanıyor; son sıradaki takım doğrudan düşüyor, 11. sıradaki takım ise alt ligle play-off oynuyor.
Celtic, 2022-23 sezonunda 34 galibiyet ve 114 golle iki ayrı rekor kırdı. Ligin en farklı deplasman galibiyeti de yine Celtic’e ait: Ağustos 2022’de Dundee United’ı deplasmanda 9-0 yendi. Bu skorlar, Old Firm’ün ligdeki gücünü bir kez daha gösteriyor.
2013-14 sezonundan bu yana Premiership’te 17 farklı kulüp mücadele etti. Ligin en farklı iç saha galibiyeti ise Rangers’a ait: kulüp, Kasım 2020’de Hamilton’ı 8-0 yendi. Bu sezon, Rangers’ın yeniden şampiyonluğa uzandığı ve yalnızca 13 gol yediği sezon olarak hafızalara kazındı.
Scottish Premiership’in fikstürü ve puan durumu SPFL’nin resmi sitesinden takip edilebiliyor. İskoç futbolunu yayınlarla takip etmek için İskoçya spor gazeteleri sayfamıza bakabilirsin.
→ İskoçya spor gazeteleri, dergileri ve yayınları listesi
Bu yazıdaki yayın bilgileri sitemizdeki kayıtlara dayanır. “Doğrulanacak” denilen bilgiler henüz kontrol edilmemiştir.