Belçika Ligi’nin Tarihi: Jupiler Pro League ve Play-off Heyecanı
Belçika, Avrupa’da futbolun en erken örgütlendiği ülkelerden biri. Ülkenin futbol şampiyonası 1895’te başladı ve Britanya adaları dışında Avrupa’nın en eski liglerinden biri olarak kabul ediliyor. Bugün sponsor adıyla Jupiler Pro League olarak bilinen lig, bu uzun geleneğin devamı.
Belçika futbolunun tarihinde öne çıkan üç büyük kulüp var: Brüksel’in Anderlecht’i, Brugge’ün Club Brugge’ü ve Liège’in Standard’ı. Ligin şampiyonluklarının büyük bölümü bu üç kulübe ait. Anderlecht, ligin en çok şampiyon olan kulübü olarak biliniyor.
Bu üçlünün dışında da şampiyonluk sevinci yaşayan kulüpler var. Genk, 2000’lerde ve 2010’larda kazandığı şampiyonluklarla ligin yeni güçlerinden biri oldu. Gent de 2015’te tarihindeki ilk lig şampiyonluğunu kazanarak büyük bir sevinç yaşadı. Brüksel’in köklü kulübü Union Saint-Gilloise ise uzun bir aradan sonra yeniden ligin zirvesine yükseldi.
Belçika ligini uzun süre Avrupa’nın diğer liglerinden ayıran özellik play-off sistemiydi. 2009-10 sezonunda başlayan bu sistemde normal sezonun ardından ilk sıralardaki takımlar şampiyonluk play-off’unda yeniden karşılaşıyor, normal sezonda toplanan puanlar bu aşamaya yarıya indirilerek taşınıyordu. Lig, 2026-27 sezonundan itibaren takım sayısını 16’dan 18’e çıkararak play-off’suz bir formata geri döndü.
Play-off düzeni her zaman tartışma yarattı. Kimi taraftarlar normal sezonda kazanılan puanların bölünmesini haksız buluyor, kimileri ise sezon sonuna kadar süren heyecanı seviyor. Ama o yıllarda bir gerçek vardı: Belçika’da şampiyonluk çoğu zaman son maçlara kadar belli olmuyordu.
Belçika kulüpleri Avrupa kupalarında da önemli başarılar kazandı. Anderlecht 1970’lerde ve 1980’lerin başında Kupa Galipleri Kupası ve UEFA Kupası zaferleriyle Avrupa’da sesini duyurdu. Club Brugge ise 1978’de Avrupa Kupası finaline yükseldi.
Belçika futbolunun en büyük gücü, yetiştirdiği oyuncular. Kırmızı Şeytanlar lakaplı milli takımın son yıllardaki altın kuşağı, büyük ölçüde Belçika kulüplerinin altyapılarında yetişti. Bu oyuncuların birçoğu Avrupa’nın en büyük kulüplerinde forma giydi ve milli takımı dünya sıralamasının zirvesine taşıdı.
Belçika ligi bugün de genç oyuncuların vitrini olarak biliniyor. Belçika’da parlayan oyuncular kısa sürede İngiltere, Fransa ya da Almanya’ya transfer oluyor. Bazı oyuncular da Belçika’dan Süper Lig’e geliyor; bu da ligi Türk futbolseverler için ilginç kılıyor.
Belçika’da futbol iki dilde yaşanır. Flaman bölgesindeki kulüplerle Valon bölgesindeki kulüpler arasındaki maçlar, ülkenin kültürel yapısını da sahaya taşır. Brüksel ise iki dilin buluştuğu, futbol rekabetinin de en yoğun yaşandığı şehir.
Ligin ikinci seviyesi Challenger Pro League. Bu ligde Belçika’nın köklü kulüplerinin yanında büyük kulüplerin genç takımları da mücadele ediyor. Yükselme mücadelesi, küçük şehirlerin kulüpleri için büyük önem taşıyor.
Ligin ilk şampiyonu 1895-96 sezonunda FC Liégeois oldu. O günden bu yana birinci ligde 78 farklı kulüp mücadele etti, ama bunların yalnızca 16’sı şampiyonluk yaşadı. Anderlecht 34, Club Brugge 20, Union Saint-Gilloise 12 ve Standard Liège 10 şampiyonlukla en başarılı kulüpler arasında.
Union Saint-Gilloise’ın hikâyesi ayrıca anlatılmaya değer. Kulüp 1930’larda 60 maç boyunca yenilmeyerek bir rekor kırdı ve üst üste üç şampiyonluk kazandı. Uzun yıllar alt liglerde kaldıktan sonra 2021-22 sezonunda, 48 yıl sonra döndüğü birinci ligde şampiyonluğu son haftalara kadar zorladı ve sonraki yıllarda yeniden zirveye çıktı.
Ligin bireysel rekorları da etkileyici. Albert De Cleyn 377 golle ligin tüm zamanların en golcü oyuncusu. Raymond Mommens 614 maçla en çok forma giyen oyuncu. Erwin Vandenbergh ise üst üste dört sezon gol kralı olan tek futbolcu olarak tarihe geçti.
Jupiler Pro League’in fikstürü ve puan durumu ligin resmi sitesinden takip edilebiliyor. Belçika futbolunu dergi, site ve kanallarla takip etmek için Belçika spor gazeteleri sayfamıza bakabilirsin.
→ Belçika spor gazeteleri, dergileri ve yayınları listesi
Bu yazıdaki yayın bilgileri sitemizdeki kayıtlara dayanır. “Doğrulanacak” denilen bilgiler henüz kontrol edilmemiştir.